Python Cheat Sheet (Başlangıç Seviyesi) — Hızlı Başvuru Rehberi

Python öğrenirken en çok ihtiyaç duyulan şeylerden biri, temel konuları tek sayfada hızlıca hatırlatacak bir rehberdir. Bu içerikte değişkenler, string işlemleri, listeler, koşullar, döngüler, fonksiyonlar, sınıflar, dosya işlemleri ve exception yönetimi gibi en sık kullanılan Python konularını kısa açıklamalar ve örnek kodlarla topladık.

Kimler için? Python’a yeni başlayanlar, tekrar yapmak isteyenler ve hızlı referans arayanlar.

İçindekiler

Variables (Değişkenler) ve Strings
Listeler (Lists)
Tuple (Demet) Yapısı
If / Elif / Else Koşulları
Sözlükler (Dictionaries)
Kullanıcıdan Veri Alma (input)
While Döngüleri
Fonksiyonlar (Functions)
Sınıflar ve Kalıtım (Classes / Inheritance)
Dosya İşlemleri (Files)
Hata Yakalama (Exceptions)
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

1) Variables (Değişkenler) ve Strings

Python’da değişkenler bir değeri saklamak için kullanılır. String (metin) değerleri ise genellikle tek tırnak veya çift tırnak içinde yazılır.

greeting = "Merhaba"
print(greeting)

f-string kullanarak değişkenleri metin içine gömebilirsin:

first_name = "Alican"
last_name = "Aydındağ"
full_name = f"{first_name} {last_name}"
print(full_name)

2) Listeler (Lists)

Liste, birden fazla veriyi sıralı şekilde saklamak için kullanılır. Python’da en sık kullanılan veri yapılarından biridir.

fruits = ["elma", "muz", "çilek"]

# Eleman erişimi
print(fruits[0])   # ilk eleman
print(fruits[-1])  # son eleman

# Listeye eleman ekleme
fruits.append("portakal")
print(fruits)

Liste üzerinde döngü:

for fruit in fruits:
    print(fruit)

Liste dilimleme (slicing):

top_two = fruits[:2]
print(top_two)

3) Tuple (Demet) Yapısı

Tuple, listeye benzer ama değiştirilemez (immutable) bir veri yapısıdır. Sabit kalması gereken veriler için kullanışlıdır.

coordinates = (1920, 1080)
formats = ("HD", "Full HD", "4K")

print(coordinates)
print(formats[1])

4) If / Elif / Else Koşulları

Koşullu ifadeler, programa “şu olursa bunu yap” mantığı kazandırır.

age = 20

if age < 18:
    print("Reşit değil")
elif age < 65:
    print("Yetişkin")
else:
    print("Emekli yaş grubu")

Karşılaştırma operatörleri:

== eşittir
!= eşit değildir
>, <, >=, <=

Listelerde üyelik kontrolü:

fruits = ["elma", "muz", "çilek"]

print("elma" in fruits)       # True
print("armut" not in fruits)  # True

5) Sözlükler (Dictionaries)

Dictionary (sözlük), verileri anahtar-değer (key-value) mantığıyla tutar.

car = {
    "brand": "Toyota",
    "model": "Corolla"
}

print(car["model"])

Yeni anahtar ekleme / güncelleme:

car["year"] = 2024
car["model"] = "Camry"
print(car)

Sözlükte dolaşma:

favorite_colors = {
    "ali": "mavi",
    "ayşe": "yeşil",
    "can": "kırmızı"
}

for person, color in favorite_colors.items():
    print(f"{person} -> {color}")

6) Kullanıcıdan Veri Alma (input)

Python’da kullanıcıdan veri almak için input() kullanılır. Gelen veri varsayılan olarak string gelir.

name = input("Adın ne? ")
print(f"Merhaba, {name}!")

Sayısal veri gerekiyorsa dönüştürme yapmalısın:

age = int(input("Yaşın kaç? "))
height = float(input("Boyun (m): "))

print(age)
print(height)

7) While Döngüleri

while döngüsü, bir koşul doğru olduğu sürece çalışır.

count = 1
while count <= 3:
    print(count)
    count += 1

Kullanıcı “çıkış” yazana kadar dönen örnek:

message = ""
while message != "çıkış":
    message = input("Mesajın (çıkış yaz): ")
    if message != "çıkış":
        print(message)

Dikkat: Koşulu güncellemezsen sonsuz döngü oluşabilir.

8) Fonksiyonlar (Functions)

Fonksiyonlar, tekrar eden işleri tek bir yerde tanımlayıp tekrar kullanmanı sağlar.

Basit fonksiyon:

def say_hello():
    print("Merhaba!")

say_hello()

Parametre alan fonksiyon:

def greet_user(name):
    print(f"Merhaba, {name}!")

greet_user("Alican")

Varsayılan parametre:

def make_burger(topping="marul"):
    print(f"{topping} ile burger hazır!")

make_burger()
make_burger("domates")

Geri değer döndüren fonksiyon:

def multiply_numbers(a, b):
    return a * b

result = multiply_numbers(4, 5)
print(result)

9) Sınıflar ve Kalıtım (Classes / Inheritance)

Python’da nesne yönelimli programlama (OOP) için sınıflar kullanılır.

Basit sınıf örneği:

class Cat:
    def __init__(self, name):
        self.name = name

    def meow(self):
        print(f"{self.name} miyav dedi!")

my_cat = Cat("Tekir")
print(my_cat.name)
my_cat.meow()

Kalıtım (inheritance) örneği:

class RescueCat(Cat):
    def play(self):
        print(f"{self.name} oyun oynuyor.")

my_rescue_cat = RescueCat("Duman")
my_rescue_cat.meow()
my_rescue_cat.play()

10) Dosya İşlemleri (Files)

Python’da dosya okuma/yazma işlemlerini farklı yollarla yapabilirsin. Kaynak içerikte pathlib.Path kullanılıyor.

Dosya okuma (pathlib):

from pathlib import Path

path = Path("notlar.txt")
contents = path.read_text(encoding="utf-8")
print(contents)

Dosya yazma:

from pathlib import Path

path = Path("gunluk.txt")
entry = "Bugün Python tekrar ettim."
path.write_text(entry, encoding="utf-8")

11) Hata Yakalama (Exceptions)

Programın hata verip patlamasını önlemek için try / except yapısını kullanırız.

value = input("Bir sayı gir: ")

try:
    number = int(value)
except ValueError:
    print("Geçersiz giriş. Lütfen sayı gir.")
else:
    print(f"Girdiğin sayı: {number}")

Bu yapı özellikle kullanıcıdan veri alırken hayat kurtarır.

12) Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

1) `IndentationError` (girinti hatası)

Neden: Python’da bloklar girinti ile belirlenir. Tab/space karışmış olabilir.

Çözüm: Tek tip girinti kullan (genelde 4 space).

2) `SyntaxError`

Neden: Eksik parantez, iki nokta üst üste (:) unutma, yanlış yazım.

Çözüm: Hatanın işaret ettiği satırın bir üstünü de kontrol et.

3) `NameError: name 'x' is not defined`

Neden: Değişken tanımlanmadan kullanılmış.

Çözüm: Değişkeni önce oluştur, isim yazımını kontrol et.

4) `TypeError`

Neden: Uyuşmayan veri tipleriyle işlem yapılmış (ör. string + int).

Çözüm: Gerekirse str(), int(), float() dönüşümü yap.

5) `ValueError`

Neden: Tür dönüşümünde geçersiz değer (ör. int("abc")).

Çözüm: try/except kullan, input doğrula.

6) `IndexError`

Neden: Listenin olmayan indeksine erişim.

Çözüm: Liste uzunluğunu len() ile kontrol et.

7) `KeyError`

Neden: Dictionary’de olmayan anahtara erişim.

Çözüm: dict.get("key") kullan veya önce kontrol et.

8) Sonsuz `while` döngüsü

Neden: Koşul hiçbir zaman false olmuyor.

Çözüm: Sayaç veya koşul güncellemesini unutma.

9) `FileNotFoundError`

Neden: Dosya yolu yanlış veya dosya yok.

Çözüm: Dosya adını/yolunu kontrol et, mümkünse Path.exists() ile doğrula.

10) Türkçe karakter / encoding sorunları

Neden: Dosya okuma-yazmada encoding belirtilmemiş olabilir.

Çözüm: encoding="utf-8" kullan.

Özet: Bu Python cheat sheet, başlangıç seviyesinde en çok kullanılan konuları tek sayfada hızlıca tekrar etmek için hazırlandı. Özellikle listeler, koşullar, döngüler, fonksiyonlar ve exception yönetimi konularını düzenli tekrar edersen Python öğrenme sürecin ciddi hızlanır.

İpucu: Bu sayfayı yer imlerine ekleyip kod yazarken ikinci ekranda açık tut. Python’da en iyi öğrenme yöntemi: okuyup geçmek değil, örnekleri çalıştırmak ✅

Erdi AYDINDAĞ 👋